VLAARDINGEN– De ecobekers die de gemeente verplicht stelt bij evenementen in Vlaardingen zouden volledig anoniem kunnen functioneren als het QR-statiegeldretoursysteem wordt verwijderd, maar daarvoor is wel politieke bereidheid nodig om in te grijpen en de huidige verborgen controlepraktijk te stoppen. Onder het mom van ‘goed voor het milieu’ raken gebruikers nu vast in een controlestructuur, terwijl er wel degelijk een anonieme variant mogelijk is. Organisatoren gebruiken nu bekers met QR-codes om het statiegeld terug te betalen, maar daarmee ontstaat ook een spoor dat herleidbaar is naar de gebruiker.
Het statiegeld kan op een andere manier worden geregeld, zonder dat gegevens aan bankrekeningen gekoppeld raken. In plaats van een terugbetaling via Tikkie of pin kan dit net zo goed met muntjes, contant geld of digitale tegoedbonnen die losstaan van de identiteit van de bezoeker. Zelfs bij een digitale uitbetaling kan er gewerkt worden met een eenmalige code die niet opnieuw te volgen is en dus geen keten van transacties vormt.
Ook de bekers zelf hoeven niet uniek traceerbaar te zijn. Een generieke code volstaat, zodat niet elke beker apart kan worden gevolgd. Toch kiezen leveranciers en organisatoren nu voor een unieke QR-code, omdat dit handig zou zijn bij het logistieke proces en het tegengaan van fraude, maar daarmee kunnen ze precies zien welke beker waar en wanneer is gebruikt. In theorie kan de registratie volledig op het evenemententerrein plaatsvinden, waarna de gegevens direct weer worden gewist. In de praktijk belanden ze vaak op externe servers en blijven ze bewaard voor analyse of evaluatie. Daarbij komt dat de scanpunten vaak een locatie-ID meekrijgen, waardoor een route van de bezoeker kan worden gereconstrueerd. Dat betekent dat niet alleen bekend is dat iemand een beker heeft ingeleverd, maar ook waar en op welk moment.
Een ander punt van zorg is de gebrekkige uitleg aan het publiek. Bij alle Vlaardingse evenementen wordt wel verteld dat de QR-code nodig is om statiegeld terug te krijgen, maar nergens staat duidelijk hoe lang gegevens worden opgeslagen, wie er toegang toe heeft en of de informatie ook wordt gebruikt voor drukte-analyses of commerciële doeleinden. Daardoor weten bezoekers vaak niet dat er veel meer informatie over hun gedrag wordt vastgelegd dan ze aannemen. En dat terwijl er wél een anonieme variant mogelijk is, mits de politiek bereid is om de huidige werkwijze te veranderen. Dan zouden bekers zonder unieke codes kunnen worden gebruikt, transacties zonder koppeling aan bankgegevens kunnen plaatsvinden en registraties alleen tijdelijk op het terrein bewaard blijven. Het is nu aan de lokale politiek of Vlaardingen de keuze maakt voor een echt anoniem systeem of dat controle zwaarder blijven wegen, zogenaamd voor ‘het milieu’, om u volledig te volgen.
